گروه اقتصاد کلان ماشه اقتصادی، پس از چند روز آرامش نسبی، بازار ارز و طلا بار دیگر با افزایش قیمت‌ها روبه‌رو شد؛ اتفاقی که نشان می‌دهد کاهش نرخ‌ها در هفته‌های گذشته نتوانسته انتظارات تورمی را به طور کامل مهار کند. اکنون فعالان بازار این پرسش را مطرح می‌کنند که آیا این رشد، آغاز یک روند جدید است یا تنها واکنشی کوتاه‌مدت به تحولات سیاسی و اقتصادی؟
چرا دلار دوباره صعودی شد؟
بررسی شرایط بازار نشان می‌دهد رشد نرخ ارز نتیجه هم‌زمان چند عامل است.
نخست، بازگشت انتظارات تورمی است. هر زمان فعالان اقتصادی نسبت به آینده تورم یا ثبات سیاست‌های اقتصادی دچار تردید شوند، بخشی از نقدینگی به سمت بازار ارز حرکت می‌کند.
دوم، ابهام درباره تحولات سیاسی و روابط خارجی است. بازار ارز ایران در سال‌های اخیر بارها نشان داده که نسبت به اخبار مرتبط با مذاکرات، تحریم‌ها و سیاست خارجی و جنگ واکنش سریع دارد. حتی زمانی که خبرهای مثبتی منتشر می‌شود، اگر جزئیات یا چشم‌انداز اجرای آن برای معامله‌گران روشن نباشد، نوسانات ادامه پیدا می‌کند.
عامل سوم، تقاضای تجاری و فصلی است. افزایش نیاز واردکنندگان به ارز و تسویه حساب‌های تجاری نیز می‌تواند در مقاطع مختلف فشار مضاعفی بر بازار وارد کند.
طلا چه پیامی به بازار می‌دهد؟
در بازار داخلی، قیمت طلا بیش از هر چیز از دو متغیر تأثیر می‌پذیرد: نرخ دلار و قیمت جهانی طلا.
در بازارهای جهانی، طلا این روزها تحت تأثیر دو نیروی متضاد قرار دارد؛ از یک سو کاهش تنش‌های ژئوپلیتیکی و افت قیمت نفت و از سوی دیگر تقویت دلار آمریکا و انتظارات برای تداوم سیاست‌های پولی انقباضی. همین موضوع باعث شده نوسانات طلای جهانی همچنان بالا باقی بماند.
اگر رشد نرخ ارز در داخل ادامه پیدا کند، حتی در صورت ثبات نسبی قیمت جهانی، بازار طلا و سکه نیز می‌تواند همچنان با فشار صعودی مواجه باشد.
سه سناریوی پیش روی بازار
سناریوی اول؛ ثبات نسبی
در صورت کاهش ریسک‌های سیاسی، مدیریت بازار ارز توسط بانک مرکزی و کنترل انتظارات تورمی، احتمال بازگشت آرامش به بازار وجود دارد.
سناریوی دوم؛ نوسان در محدوده فعلی
اگر ابهام‌های موجود ادامه یابد اما شوک جدیدی به بازار وارد نشود، دلار و طلا ممکن است در یک دامنه محدود نوسان کنند.
سناریوی سوم؛ بازگشت موج افزایشی
هرگونه تشدید ریسک‌های سیاسی، رشد نقدینگی یا افزایش انتظارات تورمی می‌تواند زمینه‌ساز ورود دوباره سرمایه‌های سرگردان به بازار ارز و طلا شود.
تحلیل ماشه اقتصادی
بازار ارز امروز بیش از آنکه به کمبود اسکناس واکنش نشان دهد، به «انتظارات» واکنش نشان می‌دهد. تجربه سال‌های اخیر نشان داده است که هرگاه فعالان اقتصادی نسبت به آینده اطمینان کمتری داشته باشند، تقاضا برای دارایی‌های امن مانند ارز و طلا افزایش می‌یابد. بنابراین مسیر آینده این بازارها بیش از هر چیز به میزان ثبات در سیاست‌گذاری اقتصادی و کاهش نااطمینانی‌ها وابسته خواهد بود.
